Eftirspurnarsjokk á húsnæðismarkaðnum
05 apríl 2024
Halldór Kári Sigurðarson
Hagfræðingur Húsaskjóls
Photo by Jessa Lundquist on Unsplash
Líkt og vænta mátti hefur íbúðaþörf Grindvíkinga sett mark sitt á húsnæðismarkaðinn undanfarið.
Lög um kaup ríkisins á íbúðum ná til 900 íbúðaeigenda í Grindavík en það gæti skapað kaupendur að tæplega þriðjungi allra íbúða sem eru til sölu á landinu. Líklegast má þó telja að Grindvíkingar leiti í eignir í nágrenni höfuðborgarsvæðisins en eins og sjá má hér að neðan duga allar þær íbúðir sem eru til sölu þar ekki fyrir Grindvíkinga.
Heimildir: HMS og Húsaskjól
Eftirspurnarþrýstingurinn sem fylgir þessum aðstæðum leiddi til þess að fjölbýli utan höfuðborgarsvæðisins hækkaði um 6,4% á milli mánaða í febrúar sem samsvarar 111% hækkun á ársgrunni! Þá er ekki útlit fyrir framboðshliðin geti með góðu móti brugðist við þessu eftirspurnarsjokki þar sem nýleg talning HMS bendir til að áfram dragi úr krafti íbúðauppbyggingar.
Loks eru það vextirnir, en kortaveltutölur benda til að hátt vaxtastig sé farið að draga úr umsvifum og í því samhengi gæti farið að koma tími á vaxtalækkanir þrátt fyrir þráláta verðbólgu.
Heimildir: Seðlabanki Íslands, Hagstofa Íslands og Húsaskjól
Sennilegast reynir peningastefnunefnd að feta þröngan veg hóflegra vaxtalækkana á þessu ári en næsta ákvörðun nefndarinnar er 8. maí næstkomandi.
Undirritaður telur hins vegar ekki að hóflegar vaxtalækkanir muni verða megindrifkraftur húsnæðisverðshækkana á næstunni. Meirihluti húsnæðislána er aftur orðinn verðtryggður og stærstur hluti óverðtryggðra lána er á föstum vöxtum og því er virkni peningastefnunnar ekki með besta móti.
Á lánamarkaði eru það því frekar reglur um hámark greiðslubyrðar fasteignalána sem munu verða ráðandi.
Byggt á launavísitölum og gögnum Hagstofunnar um ráðstöfunartekjur má áætla að miðgildi ráðstöfunartekna íbúa landsins á fasteignakaupaaldri sé í kringum 540.000 kr. á mánuði.
Hér að neðan má því sjá svart á hvítu að fasteignakaupendur eru ekki að velja verðtryggð lán heldur eru þau eina færa leiðin til að standa undir núverandi fasteignaverði.
| Takmarkanir á fasteignalánum | |
|---|---|
| Áætlað miðgildi ráðstöfunartekna íbúa á aldrinum 25-69 ára | 540.000 kr. |
| Leyfileg greiðslubyrði (35%) | 189.000 kr. |
| Hámarks leyfilegt verðtryggt lán (25 ár) | 38 m.kr. |
| Hámarks leyfilegt óverðtryggt lán (40 ár) | 21 m.kr. |
| Mismunur % | 81% |
| Meðalkaupverð á höfuðborgarsvæðinu það sem af er ári | 79 m.kr. |
| Fyrsti verðfjórðungur (first quartile) | 58,5 m.kr. |
Þrátt fyrir að hugsa megi eftirspurn frá Grindvíkingum sem einhvers konar einskiptis eftirspurnarsjokk þá má ætla að áhrif þess muni vara í allt að 2 ár vegna þess hve seigfljótandi nýtt framboð er. Þá virðist áfram vera vilji til verðtryggðrar lántöku og meðan hans nýtur má vænta þó nokkurra húsnæðisverðshækkana vegna þeirrar stöðu sem komin er upp í Grindavík.
Vinsælar eignir
Skoða eignina Kirkjuvegur 3
Kirkjuvegur 3
625 Ólafsfjörður
170.2 m2
Tví/Þrí/Fjórbýli
615
247 þ.kr./m2
42.000.000 kr.Skoða eignina Seiðakvísl 25
Seiðakvísl 25
110 Reykjavík
121.4 m2
Hæð
412
795 þ.kr./m2
96.500.000 kr.Skoða eignina Þorraholt 1B Þakíbúð
Þorraholt 1B Þakíbúð
210 Garðabær
165.2 m2
Fjölbýlishús
423
Fasteignamat 129.100.000 kr.
TilboðSkoða eignina Lindargata 14
Lindargata 14
101 Reykjavík
49.3 m2
Fjölbýlishús
212
1114 þ.kr./m2
54.900.000 kr.Skoða eignina Kirkjuvegur 13
Kirkjuvegur 13
220 Hafnarfjörður
60.8 m2
Einbýlishús
211
985 þ.kr./m2
59.900.000 kr.Skoða eignina Dyrhamrar 12
Dyrhamrar 12
112 Reykjavík
108.7 m2
Fjölbýlishús
413
772 þ.kr./m2
83.900.000 kr.Skoða eignina Sæviðarsund 54
Sæviðarsund 54
104 Reykjavík
230.5 m2
Raðhús
624
650 þ.kr./m2
149.900.000 kr.Skoða eignina Selvogsgata 20
Selvogsgata 20
220 Hafnarfjörður
117.7 m2
Einbýlishús
513
807 þ.kr./m2
95.000.000 kr.Skoða eignina Bragagata 33
Bragagata 33
101 Reykjavík
126.6 m2
Einbýlishús
524
868 þ.kr./m2
109.900.000 kr.Skoða eignina Ásholt 28
Ásholt 28
105 Reykjavík
124.8 m2
Fjölbýlishús
413
945 þ.kr./m2
117.900.000 kr.